قدرت‌نمایی تازه چین در صنعت موتور؛ وقتی هوش مصنوعی ژاپن را به چالش می‌کشد

از رضا مسلمی پور | 1405-04-05 | 6 دقیقه برای مطالعه

خبر فوری: رسانه‌های ژاپنی اعلام کرده‌اند که خودروسازان چینی در حوزه فناوری موتورهای درون‌سوز، به‌سرعت به رقبا ژاپنی نزدیک شده‌اند و در برخی نمونه‌ها حتی از آن‌ها پیشی گرفته‌اند؛ به‌ویژه در زمینه پیشرانه‌های هیبریدی که ترکیبی از بازده حرارتی رکوردشکن و کنترل‌های هوشمند را نشان می‌دهد. این تحول فنی شامل محصولات جدیدی از چری، جیلی و چانگان است که اعداد و مشخصات فنی‌شان توجه کارشناسان را برانگیخته است.

اعداد بازده حرارتی که مرزها را جابه‌جا کردند

در نمایشگاه خودرو شِن‌ژِن، چری سیستم هیبریدی «Kunpeng Tianqing» را روی کراس‌اوور جدید Tiggo 9 رونمایی کرد؛ موتوری که به‌طور عمومی بازده حرارتی 48.57 درصد را اعلام کرده است، رقمی که تا کنون توسط هیچ خودروسازی به این شکل مطرح نشده بود. جیلی نیز با پیشرانه i-HEV نصب‌شده روی Xingyue L (Monjaro) عدد 48.41 درصد بازده گزارش کرده است که حاصل نسبت تراکم 15.5:1، زمان‌بندی سوپاپ بر اساس چرخه میلِر و مدیریت انرژی مبتنی بر هوش مصنوعی است. چانگان هم با «Bluecore Super Engine» معرفی شد که مجهز به نخستین سیستم تزریق مستقیم سوخت 500-bar تولید انبوه در جهان است و به پودر کردن دقیق‌تر سوخت و پاسخ‌دهی تندتر گاز منجر می‌شود.

برای درک اهمیت این اعداد باید گفت که موتورهای بنزینی معمول در بازه 38 تا 45 درصد بازده حرارتی کار می‌کنند؛ بنابراین دستیابی به درصدهای بالاتر نشان‌دهنده بهبود محسوس در تبدیل انرژی شیمیایی سوخت به کار مفید مکانیکی است که مستقیماً به مصرف سوخت پایین‌تر و انتشار آلاینده‌های کمتر منجر می‌شود.

چرخه میلِر، نسبت تراکم 15.5:1 و پیامدهای فنی

نسبت تراکم 15.5:1 در موتور جیلی نشان می‌دهد که سازندگان برای افزایش راندمان حرارتی از فرمولی استفاده کرده‌اند که به‌صورت سنتی با ریسک پدیده ناک (احتراق زودرس) همراه است. اعمال زمان‌بندی سوپاپ بر اساس چرخه میلِر عملاً فشار موثر تراکم را کاهش می‌دهد در حالی که نسبت انبساط بالا حفظ می‌شود؛ این شیوه باعث می‌شود راندمان بالا بدون وقوع ناک حاصل شود. برای پشتیبانی از چنین نسبت تراکمی معمولاً از تزریق مستقیم با فشار بالا، مدیریت پیشرفته احتراق و در برخی موارد سیستم‌های شارژ (توربوشارژر) بهره برده می‌شود تا عملکرد و پاسخ گاز مطلوب حفظ گردد.

علاوه بر این، تزریق 500-bar که چانگان آن را در تولید انبوه به کار گرفته، موجب اتمیزه‌شدن بسیار ریزتر قطرات سوخت می‌شود؛ این پدیده شانس تشکیل مخلوط یکنواخت‌تر و احتراقی کامل‌تر را بالا می‌برد، امکان نسبت‌های هوا-سوخت لاغرتر (lean burn) و کاهش انتشار ذرات معلق و NOx را فراهم می‌آورد و به‌طور کلی به پاسخ دریچه گاز نرم‌تر و مصرف سوخت پایین‌تر کمک می‌کند.

هوش مصنوعی و ادغام حسگرها در واحدهای کنترل پیشرانه

نکته‌ای که در گزارش‌ها بارها تأکید شده، فراتر رفتن توسعه موتور از پیشرفت‌های صرفاً مکانیکی است؛ مهندسان چینی اکنون با ادغام هوش مصنوعی و داده‌های چندحسی در واحدهای کنترل پیشرانه، رفتار احتراق و مسیر جریان انرژی را به صورت بی‌وقفه بهینه می‌کنند. مثلاً سیستم جیلی به‌صورت لحظه‌ای پارامترهای احتراق را تنظیم می‌کند تا موتور بلافاصله خود را با تغییرات ارتفاع، رطوبت و دما وفق دهد؛ این موضوع باعث می‌شود عملکرد و کارایی پیشرانه در شرایط مختلف جغرافیایی و آب‌وهوایی پایدار بماند.

چری نیز برنامه دارد همین خانواده موتوری را در پلت‌فرم‌های مختلف از جمله پلاگین‌هیبریدها و خودروهای برقی مجهز به اکستندر برد (range-extender) به‌کار گیرد؛ رویکردی که هدفش خدمت‌رسانی به بازارهایی است که زیرساخت شارژ هنوز گسترده نیست و نیاز به حضور موتورهای سوختیِ بهره‌ور برای افزایش برد یا تولید برق درجا محسوس است.

استراتژی دو مسیر همزمان: توسعه EV ها و ارتقای ICE

در حالی که شرکت‌های چینی سرمایه‌گذاری سنگینی روی عرضه جهانی خودروهای برقی انجام داده‌اند، آن‌ها هم‌زمان روی ارتقای موتورهای بنزینی و سیستم‌های هیبریدی تمرکز می‌کنند تا بتوانند بیش از 70 میلیون خریدار سالیانه‌ای را که هنوز سراغ مدل‌های احتراق داخلی می‌روند، جذب کنند. آمار 2025 برای شرکت چری نمونه‌ای گویاست: این شرکت در سال 2025 تعداد 2.8 میلیون دستگاه خودرو فروخت که حدود 70 درصد آن‌ها موتوری و بنزینی بودند و 1.34 میلیون دستگاه صادر کرد — رقمی که بزرگ‌ترین مقدار صادرات میان خودروسازان چینی محسوب می‌شود.

این رویکرد دوگانه به سازندگان چینی اجازه می‌دهد هم از فرصت‌های سریع رشد بازار خودروهای الکتریکی بهره ببرند و هم از تقاضای پایدار برای خودروهای مجهز به موتور داخلی در بازارهای نوظهور و مناطق با زیرساخت شارژی ضعیف درآمد کسب کنند.

پیامدهای بازار جهانی و چشم‌انداز تا 2038

در حال حاضر شرکت‌های ژاپنی هنوز در بخش غیرالکتریکی بازار با سهمِ حدود 30 درصد پیشتاز هستند، در حالی که سهم چین در این بخش نزدیک به 20 درصد گزارش شده است؛ با این حال تحلیل‌گران در شرکت‌های کارگزاری و مؤسسات تحقیقاتی معتقدند ترکیب موتورهای فوق‌العاده کارآمد و مدیریت‌های هوشمند پیشرانه ساخته‌شده در چین می‌تواند ساختار بازار هیبریدها را تا سال 2038 دگرگون کند. بر اساس پیش‌بینی GlobalData، در آن سال هیبریدها هنوز حدود 15 درصد از فروش جهانی خودرو را تشکیل خواهند داد و این یعنی بازار قابل‌توجهی همچنان برای فناوری‌های ترکیبی وجود دارد.

اگر تولیدکنندگان چینی بتوانند هزینه‌ها را پایین نگه دارند و این فناوری‌های پیشرفته را در حجم بالا تولید کنند، احتمالاً فشار رقابتی بر خودروسازان ژاپنی و اروپایی در بازارهای سنتی‌تر افزایش خواهد یافت. از سوی دیگر، قابلیت صادرات و بلوغ زنجیره تأمین قطعات مرتبط با این موتورها، عامل تعیین‌کننده‌ای در تحکیم جایگاه چین خواهد بود.

تحلیل صنعتی: نقاط قوت، چالش‌ها و فرصت‌ها

<pیکی از نقاط قوت سازندگان چینی، مقیاس تولید و توان سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه است؛ آن‌ها می‌توانند فناوری‌های پیشرفته را با سرعت و در تیراژ بالا به تولید انبوه برسانند که این امر قیمت تمام‌شده را کاهش می‌دهد و امکان نفوذ در بازارهای خارجی را فراهم می‌سازد. افزون بر این، هم‌زمانی توسعه نرم‌افزارهای مدیریت انرژی و سخت‌افزارهای پیشرفته باعث شده که محصول نهایی نه‌تنها از لحاظ مکانیکی کاراتر باشد بلکه تجربه رانندگی و مدیریت مصرف سوخت نیز به شکل محسوس بهبود یابد.

با وجود این مزایا، چالش‌هایی نیز وجود دارد: احراز اعتماد در بازارهای سخت‌گیرتر جهانی، تطابق با استانداردهای انتشار آلاینده‌ها در مناطق مختلف، و مقابله با تصویری که برخی بازارها از کیفیت طولانی‌مدت محصولات نوظهور دارند، از جمله موانع پیش روست. همچنین رقابت فشرده با شرکای فناوری و تأمین‌کنندگان جهانی برای قطعات کلیدی مانند سامانه‌های تزریق فشار بالا و حسگرهای دقیق، نیازمند مدیریت زنجیره تأمین قوی است.

نتیجه‌گیری: مسابقه‌ای تازه در دل انقلاب الکتریکی

پدید آمدن موتورهای با بازده نزدیک به 49 درصد و کاربردهای هوش مصنوعی در کنترل پیشرانه نشان می‌دهد رقابت فناوری خودرو دیگر تنها به تسلط بر قوای محرکه برقی محدود نیست؛ خودروسازان چینی به‌طور همزمان در حال نوآوری‌های عمیق در حوزه موتورهای احتراق و سیستم‌های هیبریدی هستند تا از پنجره تقاضای موجود برای محصولات غیرالکتریکی نیز بهره برند. این ترکیبِ مهندسی و مقیاس تولید می‌تواند در سال‌های پیش رو بازار هیبرید و خودروهای مجهز به اکستندر برد را تحت تأثیر قرار دهد و بازیگران سنتی را به بازنگری در راهبردهای محصولی و قیمت‌گذاری وادارد.

توسعه‌های اخیر در چری، جیلی و چانگان نشان می‌دهد که انقلاب در صنعت خودرو فقط معادل برقی‌سازی نیست؛ بلکه بهبود بنیادی در چگونگی تبدیل انرژی سوخت به حرکت و مدیریت هوشمند انرژی نیز بخشی از موج بعدی نوآوری است که مصرف‌کننده و بازارهای جهانی را شکل خواهد داد.

 

تازه‌ترین اخبار، مقالات و ویدئوهای تخصصی دنیای خودرو را در کانال تلگرام، اینستاگرام، روبیکا، بله و ایتا چرخان دنبال کنید.

مقالات مرتبط

• اعلام تعرفه گمرکی خودروهای صفر در مناطق آزاد برای سال 1405
• باتری سدیمی بالاخره کی می‌آید؟ CATL می‌گوید آماده‌ایم، چین می‌گوید ۵ سال دیگر
• هاوال H10 رونمایی شد؛ SUV پلاگین‌هیبریدی عظیم‌الجثه با برد الکتریکی چشمگیر

درباره نویسنده

رضا مسلمی پور

دیدگاه‌ خود را بنویسید لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اینجا بنویسید…

نام

ایمیل

وبگاه

Δ