سوپرشارژر چه فرقی با توربوشارژر دارد؟

منبع :

کد خبر : 100879

دسته بندی : اخبار روز دوشنبه / 18 آبان 1405 / 10:11 448

سوپرشارژر چه فرقی با توربوشارژر دارد؟ پایتان را تا ته روی گاز می‌گذارید. در یک ماشین سوپرشارژ قبل از اینکه فرصت کنید نفس بکشید، زوزه‌ نازکی از زیر کاپوت بلند می‌شود و پیشرانه مثل یک دست نامرئی شما را به صندلی می‌چسباند. نیرو همان لحظه‌ی اول هست و هیچ صبری از شما نمی‌خواهد. همین حرکت را در یک ماشین توربوشارژ تکرار کنید. اول یک مکث کوتاه، بعد صدای سوتی که از دل موتور بالا می‌آید و ناگهان تمام اسب‌بخار را با وجودتان احساس خواهید کرد. هر دو ماشین دارند یک کار می‌کنند؛ تقویت. ولی حسشان از زمین تا آسمان فرق دارد.

بیت ران: یک پیشرانه بنزینی معمولی، هوا را با مکش پیستون‌ها به داخل سیلندر می‌کشد. مقدار این هوا محدود است و به حجم موتور بستگی دارد. اگر بشود هوای بیشتری را با فشار وارد سیلندر کرد، می‌شود سوخت بیشتری هم تزریق کرد و انفجار قوی‌تری داشت، بدون اینکه حجم موتور را بالا ببریم. به این کار در اصطلاح «پرخوران» می‌گویند. توربوشارژر و سوپرشارژر هر دو کمپرسوری هستند که همین فشرده‌سازی را انجام می‌دهند، فقط انرژی لازم برای چرخاندن کمپرسور را از دو منبع متفاوت می‌گیرند.

سوپرشارژر

سوپرشارژر چیست؟

سوپرشارژر کمپرسوری است که مستقیماً با خود موتور می‌چرخد. معمولاً یک تسمه آن را به میل‌لنگ وصل می‌کند. یعنی همان محوری که پیستون‌ها را به هم می‌رساند. تا موتور بچرخد، سوپرشارژر هم می‌چرخد و هوا را به داخل منیفولد هُل می‌دهد. هیچ واسطه‌ای در کار نیست.

سه نوع اصلی سوپرشارژر داریم. نوع روتس (Roots) که با دو روتور هوا را جابه‌جا می‌کند و همان قوطی بزرگی است که روی کاپوت ماشین‌های عضلانی آمریکایی بیرون می‌زند.

نوع دوقلوی پیچی (Twin-Screw) که هوا را داخل خودش فشرده می‌کند و بازده بهتری دارد. در آخر نوع سانتریفیوژ که شبیه یک توربین حلزونی است و فشارش با بالا رفتن دور موتور بیشتر می‌شود. سوپرشارژرهای روتس و پیچی از دور پایین هم فشار تولید می‌کنند، ولی سانتریفیوژ رفتاری شبیه توربو دارد و دور بالاتر را دوست دارد.

بیشتر بدانید: ضریب تراکم به زبان ساده

ویژگی‌های سوپرشارژر

مهم‌ترین ویژگی سوپرشارژر پاسخ‌دهی آنی است. پایتان را که روی گاز می‌گذارید، تقریباً همان لحظه نیرو را حس می‌کنید. گشتاور خطی و قابل پیش‌بینی بالا می‌آید و راننده دقیقاً می‌داند ماشین چه واکنشی نشان خواهد داد. صدای سوپرشارژر هم برای خودش طرفدارانی دارد. همان زوزه‌ نازکی که با بالا رفتن دور شنیده می‌شود و ماشین‌بازها عاشقش هستند.

از طرف دیگر چون سوپرشارژر از خود موتور انرژی می‌گیرد، بخشی از قدرت تولیدشده صرف چرخاندن خودش می‌شود. این رقم بسته به طراحی و فشار بوست می‌تواند به ۱۰ تا ۲۰ درصد قدرت موتور هم برسد و طبیعتاً هرچه فشار بیشتر باشد، این خروجی هم بیشتر است.

سوپرشارژر

مزایا و معایب سوپرشارژر

مزیت اصلی همان پاسخ‌دهی بدون تأخیر و رفتار شبیه موتور اتمسفریک بزرگ است. فقط با قدرت بیشتر. نصب آن هم روی بسیاری از موتورها ساده‌تر است. چون نیازی به تغییر سیستم اگزوز و کشیدن لوله‌های روغن و آب به همان شکل توربو نیست. گرمای کمتری هم به محفظه‌ موتور اضافه می‌کند و در مجموع رفتار قابل پیش‌بینی‌تری دارد.

عیب اصلی آن مصرف سوخت بالاتر و بازده کمتر است. چون قدرت را از میل‌لنگ می‌گیرد، حتی وقتی راننده آرام می‌رود هم کمی انرژی هدر می‌دهد. سقف قدرتش در مقایسه با توربوهای بزرگ پایین‌تر است و برای رسیدن به ارقام خیلی بالا باید قطعات سنگین‌تر و گران‌تری استفاده شود. در مناطق با ارتفاع بالا از سطح دریا هم افت قدرت آن محسوس‌تر از توربوست. اضافه کنید که امروز تعداد کمی از کارخانه‌ها سوپرشارژر را برای ماشین‌های معمولی به کار می‌برند، پس انتخاب‌ها محدودتر است.

سوپرشارژر

توربوشارژر چیست؟

توربوشارژر هم کمپرسور دارد، اما نیروی آن از جایی می‌آید که در موتور معمولی هدر می‌رود. یعنی گازهای خروجی اگزوز. این گازها داغ و پرفشارند و با عبور از یک چرخ توربین، آن را به چرخش درمی‌آورند. توربین با یک محور به کمپرسور وصل است و آن هم هوای ورودی را فشرده می‌کند. یعنی انرژی‌ای که قرار بود از لوله‌ اگزوز بیرون برود و در هوا گم شود، دوباره به کار گرفته می‌شود.

از این نظر توربو یک ایده‌ هوشمندانه است، ولی پیچیدگی‌های خودش را هم دارد. توربین با گرمای بسیار بالا کار می‌کند و با دورهای فوق‌العاده زیاد، گاهی بیش از ۱۰۰ هزار دور در دقیقه، می‌چرخد. به همین دلیل به روغن‌کاری و خنک‌کاری دقیق نیاز دارد.

ویژگی‌های توربوشارژر

بزرگ‌ترین مزیت توربوشارژر، بازده‌اش است. چون از انرژی هدررفته استفاده می‌کند، با همان مقدار سوخت، قدرت بیشتری هم می‌دهد. به همین دلیل کارخانه‌ها موتورهای کوچک‌تر و توربودار می‌سازند تا هم مصرف سوخت و آلایندگی پایین بیاید و هم قدرتی در حد موتور بزرگ‌تر داشته باشند. به این روند «Down Sizing» می‌گویند و یک پیشرانه ۱.۵ لیتری توربو که قدرت یک ۲ لیتری اتمسفریک را می‌دهد، نمونه‌ روشنش است.

توربوهای مدرن مثل Twin Scroll ، هندسه‌متغیر و حتی توربوهای الکتریکی، مشکل قدیمی تأخیر را تا حد زیادی کم کرده‌اند. با این حال فاصله‌ کوتاهی بین فشردن گاز و رسیدن بوست هنوز در بسیاری از ماشین‌ها وجود دارد که اسمش «توربولگ» است.

سوپرشارژر

مزایا و معایب توربوشارژر

مزیت‌های توربو شامل بازده بالاتر، مصرف سوخت پایین‌تر در رانندگی عادی، سقف قدرت بسیار بالا و عملکرد بهتر در ارتفاع بیشتر از سطح دریاست است. چون فشار هوای محیط که پایین می‌آید، توربو با چرخش سریع‌تر آن را تا حدی جبران می‌کند. امکان تیونینگ هم در آن بیشتر است. با یک ریمپ نرم‌افزاری یا تعویض توربو، می‌شود قدرت را به‌طرز چشمگیری بالا برد.

معایب آن هم که مشخص است. تأخیر در پاسخ‌دهی، حرارت بالای زیر کاپوت، پیچیدگی بیشتر و حساسیت به کیفیت روغن و بنزین. رانندگی با توربو نیاز به یک عادت ساده دارد. بعد از رانندگی سنگین بلافاصله موتور را خاموش نکنید و چند لحظه بگذارید توربین خنک شود. روغن باید با کیفیت و به‌موقع عوض شود، چون چرخش سریع توربین با روغن بد دوام زیادی ندارد.

سوپرشارژر

پس کدام را انتخاب کنیم؟

اگر از رانندگی لذت می‌برید و برایتان مهم است که ماشین فوراً و بدون تأخیر جواب بدهد، سوپرشارژر انتخاب بهتری است. موتور سوپرشارژدار حس یک موتور بزرگ و تنفس طبیعی را دارد که ناگهان قوی‌تر شده است. گشتاور از دور پایین در دسترس است، گاز دادن در پیچ و خروج از گوشه‌ها خیلی قابل کنترل است و صدای خاصش هم بخشی از لذت رانندگی است. برای کسانی که یک ماشین آخر هفته یا یک عضلانی با شخصیت مشخص می‌خواهند، یا موتورهای بزرگی مثل V8 را دوست دارند و می‌خواهند همان حس را با قدرت بیشتر داشته باشند، سوپرشارژر منطقی است. البته هزینه‌ مصرف سوخت بالاتر را هم باید به‌عنوان بهای این لذت قبول کرد.

اگر دنبال بازده، مصرف منطقی و پتانسیل قدرت بالا هستید، توربو انتخاب درست‌تری است. برای خودروهای روزمره که هم در شهر کار می‌کند و هم گاهی در جاده سرعت می‌گیرد، توربو بهترین توازن را بین مصرف و قدرت می‌دهد. اگر قصد تیونینگ جدی دارید یا در شهری با ارتفاع بالا زندگی می‌کنید، توربو برتری روشنی دارد. بیشتر ماشین‌های امروز هم همین راه را رفته‌اند، چون استانداردهای آلایندگی و مصرف سوخت، سازندگان را به سمت موتورهای کوچک و توربودار هُل داده است.