چرا پرواز جنگنده‌های ایران شب عاشورا با رادار خاموش انجام شد؟

در شب عاشورا جنگنده‌های ارتش ایران بدون رادار  روشن در آسمان تهران گشت زدند. در این گزارش بخوانید چرا رادار  پرواز جنگنده‌های ایران خاموش بود و نقش سامانه IRST در این عملیات حساس چه بود؟

  ۱۴ تیر ماه ۱۴۰۴ و در شب عاشورا ، جنگنده‌های ارتش ایران بدون روشن کردن رادار، در آسمان تهران گشت زدند. این پرواز جنگنده‌های ایران کم‌سابقه و با هدف مقابله با تهدیدات احتمالی و در شرایط سکوت راداری انجام شد. اما چرا رادار خاموش بود و چه سامانه‌ای امنیت هوایی را تأمین می‌کرد؟

گشت شبانه جنگنده‌های ارتش بر فراز تهران

طبق گزارش برخی رسانه‌ها  و انتشار یک فیلم ، شب گذشته جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش مأموریت گشت شبانه در آسمان تهران را انجام دادند. نکته مهم اینکه در این مأموریت، رادارهای جنگنده‌ها خاموش بود و امنیت آسمان با کمک سامانه‌های کشف حرارتی و اطلاعات رادارهای زمین‌پایه تأمین شد.

• دو فروند MiG-29 نیروی هوایی در ارتفاع متوسط

• یک فروند F-14A Tomcat در ارتفاع بالا و در وضعیت CAP

اف ۱۴ ایران

سامانه IRST چیست و چرا در این عملیات فعال بود؟

سامانه IRST (Infra-Red Search and Track) یک سامانه اپتیکی-حرارتی است که بدون ارسال امواج راداری، از طریق حرارت موتور و بدنه هواپیماها و پهپادها، آن‌ها را در آسمان شناسایی می‌کند.

 در جنگنده‌های ایرانی

• MiG-29 نیروی هوایی ارتش ایران مجهز به IRST در جلوی کابین

• F-14A Tomcat ارتش ایران با سامانه IRST بومی ارتقاء یافته

این سامانه‌ها در مأموریت‌های سکوت راداری، توان کشف تهدیدات پروازی را بدون لو رفتن موقعیت خودی فراهم می‌کنند.

 چرا بدون رادار؟

پنهان‌کاری (Stealth Tactics):
وقتی جنگنده‌ای رادارش را روشن می‌کند، امواج رادار به اطراف منتشر می‌شود و می‌تواند توسط سیستم‌های هشدار راداری دشمن (RWR: Radar Warning Receiver) شناسایی شود. در نتیجه، موقعیت تقریبی هواپیما لو می‌رود. برای پروازهای شبانه و مراقبتی در وضعیت حساس (مثلاً موقع آماده‌باش یا تمرین سناریوهای جنگ الکترونیک) امکان دارد از رادار استفاده نکنند.

استفاده از سامانه‌های Passive
خلبان‌ها می‌توانند به‌جای رادار فعال، از سیستم‌های دید در شب (NVG) یا سامانه‌های اپتیکی-حرارتی (IRST: Infrared Search and Track) استفاده کنند که بدون انتشار موج، هدف‌ها را شناسایی و رهگیری می‌کنند.

هماهنگی با شبکه راداری زمینی
در برخی مأموریت‌ها، جنگنده‌ها نیازی به روشن کردن رادار ندارند چون از طریق دیتا لینک و هدایت رادارهای زمینی اطلاعات لازم را دریافت می‌کنند.

 سناریوی احتمالی حمله و نقش دفاع هوایی ایران

با توجه به گزارش‌های اطلاعاتی، در شب‌های حساس سیاسی-مذهبی، احتمال نفوذ پهپادهای انتحاری، جنگ الکترونیک و حتی جنگنده‌های F-35I Adir اسرائیل افزایش می‌یابد.

 در صورت حمله هوایی:

• رادارهای زمین‌پایه در برد بلند کشف اولیه را انجام می‌دهند

• جنگنده‌های F-14 و MiG-29 با کمک IRST و در صورت لزوم روشن کردن لحظه‌ای رادار، وارد رهگیری می‌شوند

• سامانه‌های پدافندی زمین به هوا مانند باور ۳۷۳، سوم خرداد و مرصاد در وضعیت آماده‌باش هستند

چرا رادار جنگنده‌ها خاموش بود؟

دلایل اصلی خاموش بودن رادار در این عملیات:

• حفظ سکوت راداری (EMCON) و پنهان ماندن از ELINT دشمن

• جلوگیری از لو رفتن موقعیت جنگنده‌ها

•  عملیات در شرایط جنگ الکترونیک و تهدید پهپادهای پنهانکار

• اطمینان از کشف تهدیدات با سامانه IRST و رادارهای زمین‌پایه

 جمع‌بندی؛ آماده‌باش بی‌سابقه در شب عاشورا

گشت جنگنده‌های ایران با رادار خاموش در شب عاشورا و اتکای کامل به سامانه‌های IRST و رادارهای زمین‌پایه، نشان داد آسمان تهران حتی در سکوت راداری نیز تحت کنترل  رادارهای ایران قرار دارد.

احتمالا بخشی از رادارهای تهران پس از حمله رژیم صهیونیستی بازسازی و دوباره فعال شده است.
این عملیات امنیتی در راستای حفاظت از مراکز حساس و مقابله با هرگونه تهدید هوایی در شرایط حساس کشور اجرا شد.