منابع عبری به نقل از مقامات اطلاعاتی آمریکایی اذعان داشتند ایران با به دست آوردن فناوری جدید روسی اکنون ۳۰۰ فروند موشک فراصوت با کلاهک ۲.۱ تنی در اختیار دارد. اما موشک هایپرسونیک جدید ایران چگونه است؟
بیت ران – منابع عبری به نقل از مقامات اطلاعاتی آمریکا مدعی شدند ایران با دستیابی به فناوری جدیدی با منشأ روسی، اکنون حدود ۳۰۰ فروند موشک فراصوت با کلاهکهایی به وزن تقریبی ۲.۱ تن در اختیار دارد.
به گزارش بیت ران از طرفی موشک هایپرسونیک جدید ایران توسعه داده شده است که قابلیت شلیک از سکوهای مختلف از جمله پایگاههای زمینی، شناورهای دریایی و همچنین جنگندههای سوخو-۲۴ را دارند.
این توانمندی میتواند در چارچوب سناریوهایی به کار گرفته شود که طی آن، ابتدا سامانههای پدافندی ناوهای دشمن با استفاده از پهپادهایی نظیر شاهد ۱۳۶ تحت فشار و اشباع قرار میگیرند و سپس هدف اصلی مورد اصابت قرار میگیرد.
گفتنی است در شهریور امسال خبرهایی از آزمایش موشک جدید ایران منتشر شده بود.
برای دیدن آخرین وضعیت رزمی ایران در برابر آمریکا اینجا کلیک کنید
صحنهای در آسمان
در شهریور ماه تصاویری از یک پرتاب موشکی بار دیگر نگاهها را متوجه پروژه توسعه «فتاح ۲» کرد؛ سامانهای که در مراسم رسمی بهعنوان دستاوردی تازه در حوزهی فناوریهایپرسونیک معرفی شد اما صحنهای که در آسمان شکل گرفت بیش از آنکه تصویر یک پرتاب عادی باشد به مجموعهای از نشانههای پر از ابهام شباهت داشت. رد پروازی که نه همان قوس یکنواخت موشکهای بالستیک را تداعی میکرد و نه شعلهی ممتد موتورهای هوازی را و بهجای آن خطی قوسی با نقاط نورانی متوالی شکل گرفت که هر یک همچون ضربانهای کوتاه و شدید، آسمان شب را برای لحظهای روشن میکرد و همین تصویر کافی بود تا پرسشهای فراوانی دربارهی ماهیت نسخه جدید «فتاح ۲» در میان کارشناسان شکل بگیرد.
بیشتر بخوانید: MVM X22 دنده ارزش خرید دارد؟ / مزایا و معایب از زبان مالک خودرو
بیشتر بدانید: کوچکترین موتور چهارسیلندر در یک خودروی تولیدی: شاهکار مهندسی هوندا
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
موشک فتاح دو
نشانهها و تحلیل اولیه
رد منقطع و شدت نور در هر نقطه نشاندهندهی نوعی احتراق کوتاهمدت است نه سوختن پیوسته و مسیر قوسی نیز بیش از هر چیز به پروازهای زیرمداری شباهت دارد؛ همان چیزی که انتظار میرود از یک کلاهک گلاید هایپرسونیک دیده شود. افزون بر این، تغییر زاویه در لحظات پایانی پرواز یادآور تلاش برای مانور و عبور از سامانههای پدافندی است؛ حرکتی که بهعنوان مزیت کلیدی چنین سلاحهایی مطرح میشود و کار رهگیری را برای دفاع موشکی دشوارتر میسازد.
بیشتر بدانید: بررسی تارا توربو اتومات وی ۴ ایران خودرو (Tara V4 Turbo) با موتور EFP-TC؛ پرشتابترین خودروی ایرانی آمد
بیشتر بدانید: شاهین پلاس اتوماتیک روی داینو؛ قدرت واقعی سر چرخ
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
فتاح دو
معمای موتور
کارشناسان با مرور نشانهها به این جمعبندی رسیدهاند که ممکن است گونه جدید موتور «فتاح ۲» نه از نوع اسکرامجت که راکتی پالسی است، موتوری که سوخت و اکسیدکننده را با خود حمل میکند و تنها در چند پالس کوتاه فعال میشود و همین ویژگی باعث میشود مسیر پروازی بهجای یک خط نورانی ممتد به زنجیرهای از نقاط روشن شبیه باشد. چنین الگویی با پروازهای طولانیمدت کروز هایپرسونیک متفاوت است و بیش از هر چیز به کلاهکهای گلایدی شباهت دارد که بر روی یک مسیر قوسی حرکت کرده و در فاز پایانی با تغییر مسیر ناگهانی، احتمال عبور از سد دفاعی را افزایش میدهند.
فتاح دو
HGV یا HCM؟
بر اساس نبود ورودی هوا، مسیر قوسی، موتور راکتی پالسی و مانورهای پایانی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند آنچه دیده شد بیش از آنکه به یک موشک کروز هایپرسونیک (HCM) شباهت داشته باشد یک کلاهک گلاید هایپرسونیک (HGV) است.
نسل اول موشک فتاح
موشک بالستیک جدید ایران، «فتاح ۲»، با برد تاکتیکی بیش از ۱۴۰۰ کیلومتر و قابلیت مانورپذیری بالا، اکنون به عنوان تهدیدی جدی برای سرزمینهای اشغالی مطرح شده است. این موشک که شباهتها و تفاوتهای فنی قابل توجهی با موشک «خیبرشکن» دارد، قادر است با استفاده از سرجنگیهای جداشونده و مانورپذیر، سیستمهای دفاع موشکی پیشرفته اسرائیل مانند تاد و پیکان را به چالش کشیده و در سناریوهای عملیاتی، عملاً بخشی از شبکه پدافندی این کشور را ناکارآمد کند. بررسیهای فنی نشان میدهد که «فتاح-۲» میتواند پیامدهای عملیاتی چشمگیری برای امنیت و سامانههای دفاعی اسرائیل داشته باشد.
در ادامه توسعه توان موشکی ایران، موشک «فتاح-۲» به عنوان یک نسل جدید موشک هایپرسونیک معرفی شده است. این موشک نشاندهنده تحولی بزرگ در حوزه نفوذ به سامانههای دفاع موشکی پیشرفته است و با ترکیب سرعت فوقالعاده، دقت بالا و قابلیت مانور شدید، تهدیدی جدی برای دشمنان منطقهای ایران به ویژه اسرائیل ایجاد میکند.
فتاح ۲
مشخصات فنی فتاح
فتاح-۲ یک موشک هایپرسونیک با طراحی دو مرحلهای است که مرحله اول آن از سوخت جامد و مرحله دوم آن از سوخت مایع بهره میبرد. طول کل موشک تقریباً ۱۲ متر است و قطر مرحله اول آن ۸۰ سانتیمتر و مرحله دوم ۵۰ سانتیمتر است. وزن کل موشک بین ۳۵۰۰ تا ۴۱۰۰ کیلوگرم تخمین زده میشود، که سبکتر از نمونههای بالستیک مشابه است. سرجنگی فتاح-۲ ۵۰۰ کیلوگرم وزن دارد که شامل ۲۰۰ کیلوگرم مواد منفجره با قدرت بالا است.
هدایت این موشک ترکیبی است و از سیستمهای اینرسی (INS) و GPS بهره میبرد که باعث افزایش دقت در هدفگیری میشود. نکته برجسته فتاح-۲، توانایی مانور شدید در فاز پایانی پرواز است؛ سرجنگی میتواند مسیر خود را در سرعتهای بالای ۵ ماخ تغییر دهد و بدین ترتیب شانس رهگیری توسط سامانههای دفاعی را به حداقل برساند.
معرفی موشک فتاح
-
نوع: هایپرسونیک هواسُرش (HGV) یا Hypersonic Cruise Glide Vehicle
-
تولیدکننده: نیروی هوافضای سپاه، ایران
-
رونمایی: ۱۴۰۲
طراحی و ساختار
-
دو مرحلهای:
-
مرحله اول: بوستر سوخت جامد مشابه فتاح-۱، شتابدهی اولیه و رسیدن به ارتفاع بالا.
-
مرحله دوم: سرجنگی جداشونده هواسُرش با موتور راکتی سوخت مایع.
-
سرجنگی شبیه موشک X-51 ولی بدون موتور رم جت؛ موتور راکتی جایگزین شده است.
-
چهار باله انتهایی: دو عدد ثابت برای تولید نیروی برآ، دو عدد دیگر متحرک برای تغییر جهت.
فتاح دو
مشخصات فنی
-
طول: ~۱۲ متر
-
قطر: ۸۰ سانتیمتر (مرحله اول)، ۵۰ سانتیمتر (مرحله دوم)
-
وزن: ۳۵۰۰–۴۱۰۰ کیلوگرم
-
سرجنگی: ~۵۰۰ کیلوگرم با ۲۰۰ کیلوگرم مواد منفجره
-
برد: حداقل ۱۴۰۰ کیلومتر
-
سرعت: بیش از ۱۵ ماخ در ورود به جو، حدود ۵ ماخ در مرحله نهایی برخورد
-
هدایت: ترکیبی اینرسی و GPS
عملکرد
-
بوستر مرحله اول سرجنگی را به ارتفاع بالا میبرد.
-
سرجنگی پس از جدایش، مانند HGV در جو گلاید میکند و ارتفاع خود را کاهش میدهد.
-
موتور مرحله دوم سرعت را در مسیر پایین و نزدیک هدف تثبیت میکند.
-
پرواز در ارتفاع بین ۱۲ تا ۳۰ کیلومتر و توانایی مانور برای عبور از سامانههای دفاعی.
موتور مرحله اول (بوستر سوخت جامد)
-
نوع: راکتی سوخت جامد
-
وظیفه: شتاب اولیه و رساندن سرجنگی به ارتفاع بالای جو
-
مشخصات تقریبی:
-
طول بوستر: حدود ۸ متر
-
قطر: ۸۰ سانتیمتر
-
نیروی رانش اولیه (Thrust): در منابع تخمینی بین ۱۵ تا ۲۰ تن نیرو
-
مدت زمان احتراق: حدود ۳۰ تا ۴۵ ثانیه
-
-
ویژگی: مشابه مرحله اول موشک بالستیک فتاح-۱، بدون قابلیت تغییردادن بردار رانش فعلی (اما پیشنهاد شده امکان تغییر بردار رانش شبیه صیاد-۴ اضافه شود)
موتور مرحله دوم (سرجنگی هواسُرش)
-
نوع: موتور راکتی سوخت مایع
-
وظیفه: تثبیت سرعت در مرحله نهایی، نگه داشتن سرعت روی حدود ۵ ماخ و انجام مانور
-
مشخصات تقریبی:
-
حجم مخزن سوخت مایع: حدود ۵۰۰–۶۰۰ لیتر
-
نوع سوخت: ترکیبی از سوخت مایع و اکسیدکننده (مشابه پیشرانهای راکتی استاندارد کوچک)
-
نیروی رانش: حدود ۲ تا ۳ تن نیرو
-
قابلیت تغییر بردار رانش (thrust vectoring) برای مانور
-
عملکرد موتور
-
مرحله اول: سرعت بالا، شتاب اولیه و رسیدن به ارتفاع زیاد
-
مرحله دوم: مانورپذیری و تثبیت سرعت هایپرسونیک در مرحله پایانی، به صورت گلاید در جو پایین (۱۲–۳۰ کیلومتر)
موتور سلمان
مقایسه فنی و عملیاتی با خیبرشکن
موشک «خیبرشکن» که پیش از فتاح-۲ معرفی شده بود، یک موشک بالستیک با سوخت جامد و برد ۱۴۵۰ کیلومتر است. طول خیبرشکن حدود ۱۰.۵ متر و وزن کل آن ۴.۵ تن است. سرجنگی خیبرشکن نیز ۵۰۰ کیلوگرم وزن دارد و میتواند مانور محدودی در فاز پایانی پرواز انجام دهد.
فتاح-۲ نسبت به خیبرشکن ویژگیهای عملیاتی برتری دارد:
-
سرعت بالاتر
-
مانورپذیری شدیدتر در فاز پایانی
-
وزن سبکتر و بهینه برای افزایش شتاب و کاهش اثرات گرانش
-
سیستم هدایت پیشرفتهتر و دقت بالاتر
-
قابلیت نفوذ به سامانههای دفاعی پیچیده با کاهش احتمال رهگیری
| نوع موشک | هایپرسونیک | بالستیک |
| برد | ۱۴۰۰ کیلومتر | ۱۴۵۰ کیلومتر |
| سرعت | ۵ ماخ | – |
| وزن کل | ۳۵۰۰–۴۱۰۰ کیلوگرم | ۴.۵ تن |
| وزن سرجنگی | ۵۰۰ کیلوگرم | ۵۰۰ کیلوگرم |
| هدایت | اینرسی + GPS | سیستم هدایت پیشرفته |
| قابلیت مانور | بسیار بالا | بالا (فاز پایانی) |
| کاربرد عملیاتی | نفوذ به سامانههای دفاعی پیشرفته | هدفگیری دقیق استراتژیک |
بیشتر بدانید: احتمال خرید سامانه پدافندی HQ-16FE و جنگنده J-10C از چین توسط ایران
بیشتر بدانید: امین آزاد سردبیر بیت ران، مستندساز و مهندس مکانیک؛ پیوند رسانه با مهندسی
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
خیبرشکن
ویژگیهای فنی پیشرفته
فتاح-۲ برای مقابله با سامانههای دفاعی طراحی شده که تاکنون در برابر موشکهای بالستیک سنتی موفق عمل کردهاند. برخی ویژگیهای فنی قابل توجه:
مانورپذیری شدید سرجنگی: توانایی تغییر مسیر بیش از ۹۰ درجه در فاز نهایی پرواز.
سرعت فوقالعاده در برخورد به هدف: بیش از ۵ ماخ، که باعث کاهش زمان واکنش سامانههای دفاعی میشود.
سیستم هدایت ترکیبی: ترکیب INS و GPS دقت موشک را در فواصل دور افزایش میدهد.
وزن بهینه و شتاب بالا: کاهش وزن موشک نسبت به نمونههای قبلی باعث شتاب سریعتر و افزایش برد عملیاتی میشود.
فتاح دو
عبور از سامانههای دفاعی اسرائیل
سامانههای دفاعی اسرائیل، مانند «تاد» و «پیکان»، طراحی شدهاند تا موشکهای بالستیک با مسیر پیشبینیشده را رهگیری کنند. اما فتاح-۲ با ویژگیهای هایپرسونیک و قابلیت مانور شدید، شانس موفقیت این سامانهها را کاهش میدهد:
-
تاد (THAAD): این سامانه برای رهگیری موشکهای بالستیک طراحی شده، اما سرعت بالای فتاح-۲ و تغییر مسیر غیرقابل پیشبینی آن، زمان لازم برای قفل و شلیک را به شدت کاهش میدهد.
-
پیکان (Arrow): طراحی شده برای موشکهای بالستیک با مسیر مشخص، اما مانور شدید و سرعت بالا فتاح-۲ احتمال رهگیری موفق را بسیار پایین میآورد.
پیکان ۳
سناریوی عملیاتی
با توجه به قابلیتهای فنی فتاح-۲، در صورت استفاده علیه اهداف استراتژیک اسرائیل، پیامدهای زیر محتمل است:
ایجاد تهدید واقعی برای پایگاهها و زیرساختهای حیاتی: کاهش اثر سامانههای دفاعی باعث افزایش احتمال نفوذ موشک به اهداف کلیدی میشود.
افزایش هزینه دفاعی اسرائیل: برای مقابله با موشکهای هایپرسونیک، اسرائیل نیاز به ارتقاء سامانهها و افزایش تعداد رهگیرها دارد.
اثر روانی و بازدارنده: تهدید موشکهای فتاح-۲ تصمیمگیری نظامی اسرائیل را تحت تأثیر قرار میدهد و فشار سیاسی و امنیتی بر تلآویو افزایش مییابد.
استراتژی اشباع: قابلیت استفاده از پرتابگرهای چندفروندی و سرعت بالای شلیک امکان اشباع سامانههای دفاعی دشمن را فراهم میکند و احتمال موفقیت حمله را افزایش میدهد.
سامانه ضدموشکی تاد
برگ برنده ایران
فتاح ۲ به عنوان نسل جدید موشکهای ایران، با ترکیب سرعت هایپرسونیک، دقت بالا و قابلیت مانور شدید، تهدیدی جدی برای سامانههای دفاعی پیشرفته مانند تاد و پیکان است. مقایسه آن با خیبرشکن نشان میدهد که فتاح-۲ در سرعت، مانورپذیری و شانس نفوذ به اهداف نسبت به نسل قبلی برتری قابل توجهی دارد. استفاده از این موشک علیه اسرائیل، احتمال نفوذ به عمق دفاعی و افزایش اثر روانی و عملیاتی را به شدت افزایش میدهد و پیامدهای بازدارنده مهمی برای امنیت منطقهای و استراتژیک این کشور ایجاد میکند.
این موشک همچنین به دلیل سرعت بالا و نوع مانورپذیری آن توانایی عبور از رینگ های پدافندی ناوهای آمریکایی را دارد.
بیشتر بخوانید: MVM X22 دنده ارزش خرید دارد؟ / مزایا و معایب از زبان مالک خودرو
بیشتر بدانید: کوچکترین موتور چهارسیلندر در یک خودروی تولیدی: شاهکار مهندسی هوندا
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
نوشته موشک هایپرسونیک جدید ایران برای نابودی ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن رسید اولین بار در بیت ران. پدیدار شد.