سردبیر روزنامه دنیای خودرو در این باره نوشت :
صنعتخودرو ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به یک انتخاب سرنوشتساز رسیده است؛ ادامه مسیر گذشته با تکیه بر تولید محصولات قدیمی و بهروزرسانیهای محدود یا حرکت به سمت توسعه فناوری و نوآوری بهعنوان زیربنای رقابتپذیری. واقعیت آن است که در بازار امروز جهان، دیگر تیراژ تولید بهتنهایی معیار موفقیت خودروسازان نیست، بلکه توانایی آنها در توسعه فناوری، کاهش هزینه تولید، ارتقای کیفیت و ارائه محصولات هوشمند، جایگاهشان را در بازارهای داخلی و صادراتی تعیین میکند.
طی دو دهه گذشته، صنعتخودرو ایران بخش قابل توجهی از منابع خود را صرف حفظ تولید، مدیریت بحرانهای ناشی از تحریم، تامین قطعات و پاسخگویی به نیاز بازار داخلی کرده است. اگرچه این رویکرد در مقاطعی به حفظ اشتغال و استمرار تولید کمک کرده، اما موجب شده سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه، طراحی پلتفرمهای جدید و فناوریهای نوین در اولویتهای بعدی قرار گیرد. نتیجه این وضعیت، فاصله گرفتن فناوری خودروهای داخلی از استانداردهای روز جهان است.
نخستین گام برای ارتقای فناوری، تغییر نگاه مدیریتی در خودروسازی است. فناوری نباید هزینه تلقی شود، بلکه باید بهعنوان سرمایهای برای آینده صنعت شناخته شود. شرکتهای بزرگ خودروسازی جهان سالانه میلیاردها دلار در حوزه تحقیق و توسعه سرمایهگذاری میکنند؛ زیرا میدانند بقای آنها در گرو نوآوری است. خودروسازان ایرانی نیز باید سهم مشخص و ثابتی از درآمد خود را به توسعه فناوری اختصاص دهند و این بودجه نباید با تغییر شرایط اقتصادی یا مدیریتی کاهش یابد.
در گام بعد، همکاری گسترده با دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان و مراکز پژوهشی ضروری است. ظرفیت علمی کشور در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، الکترونیک خودرو، نرمافزار، مواد پیشرفته و طراحی صنعتی قابل توجه است؛ اما ارتباط میان صنعت و دانشگاه همچنان ضعیف باقی مانده است. تبدیل پژوهشهای دانشگاهی به محصول صنعتی میتواند بخشی از نیازهای فناورانه صنعتخودرو را با هزینهای کمتر تامین کند.
موضوع دیگر، نوسازی خطوط تولید است. نمیتوان با تجهیزات فرسوده، محصولی رقابتی تولید کرد. استفاده از رباتهای صنعتی، سامانههای هوشمند کنترل کیفیت، اینترنت اشیا، دادهکاوی و هوش مصنوعی در فرآیند تولید، علاوهبر افزایش کیفیت، هزینههای تولید را نیز کاهش میدهد. حرکت به سمت کارخانههای هوشمند دیگر یک انتخاب لوکس نیست، بلکه ضرورتی برای بقا در رقابت جهانی است.
همچنین خودروسازان باید از مونتاژ صرف فاصله بگیرند و به سمت طراحی و مهندسی محصول حرکت کنند. انتقال فناوری زمانی ارزشمند است که به تولید دانش فنی در داخل کشور منجر شود. همکاری با شرکای خارجی باید با الزام به انتقال دانش، آموزش نیروی انسانی و مشارکت در توسعه پلتفرمهای جدید همراه باشد، نه صرفا واردات قطعات و مونتاژ محصولات.
از سوی دیگر، توسعه فناوری بدون حضور در بازارهای صادراتی امکانپذیر نیست. صادرات، خودروساز را ناچار میکند کیفیت، ایمنی، مصرف سوخت و فناوری محصولات خود را با استانداردهای جهانی تطبیق دهد. تا زمانی که بازار داخلی تنها مقصد تولید باشد، انگیزه کافی برای ارتقای فناوری نیز شکل نخواهد گرفت.
در کنار همه این موارد، دولت نیز باید نقش تسهیلگر ایفا کند. ثبات در سیاستگزاری، حمایت هدفمند از تحقیق و توسعه، مشوقهای مالیاتی برای فعالیتهای فناورانه، تسهیل واردات ماشینآلات پیشرفته و حمایت از شرکتهای دانشبنیان، از جمله اقداماتی است که میتواند مسیر تحول فناوری در صنعتخودرو را هموار کند.
درنهایت، آینده صنعتخودرو ایران نه با افزایش مقطعی تیراژ تولید، بلکه با افزایش عمق فناوری رقم خواهد خورد. خودروسازی که امروز در توسعه نرمافزار، خودروهای متصل، سامانههای کمکراننده، قوای محرکه برقی، مواد سبکوزن و تولید هوشمند سرمایهگذاری نکند، در سالهای آینده حتی در بازار داخلی نیز برای رقابت با محصولات خارجی با چالش جدی روبهرو خواهد شد.
اکنون زمان آن رسیده است که خودروسازان بهجای تمرکز صرف بر حفظ وضع موجود، «فناوری» را به محور اصلی استراتژی خود تبدیل کنند. تنها در این صورت است که صنعتخودرو میتواند از چرخه تکرار فاصله بگیرد و به صنعتی رقابتپذیر، صادراتمحور و اثرگذار در اقتصاد ملی تبدیل شود.
