تکرار کابوس ایرانخودرو در سایپا. قیمتهای نجومی و کیفیت افتکرده؛ اینها تنها دستاوردهای احتمالی از یک خصوصیسازی غیرشفاف در صنعت خودرو است بنابراین وقتی غولهای رانتی جایگزین دولت میشوند و قطعهسازان کوچک را میبلعند، رقابت میمیرد و تنها یک انحصار باقی میماند .
بیتران: دولت مدعی مبارزه با رانتخواران است، اما در پشت پردهی واگذاری صنایع بزرگ، بازی جدیدی در جریان است. بازیای که در آن مالکیت از دست دولت به دست صاحبان بزرگترین پروندههای اقتصادی منتقل میشود.دولت مدعی است که در مسیر واگذاری واقعی و مبارزه با رانتخواران است. اما واقعیت موجود در صنعت خودرو، حکایت دیگری دارد و روایت رسمی حکایت از «مقاومتهای گروههای منفعتطلب» دارد که مانع از خصوصیسازی میشوند. اما نگاهی به پشت پرده این واگذاریها، نشاندهنده یک بحران عمیقتر است.
ابزاری برای ایجاد انحصار عمودی
برخلاف ادعای ایجاد بازار آزاد، فرآیند واگذاری شرکتهای بزرگ، در حال تبدیل شدن به ابزاری برای ایجاد انحصار عمودی است.
وقتی شرکتهای بزرگ بدون شفافیت و برخلاف آرای شورای رقابت واگذار میشوند، قطعهسازان کوچک و مستعد از چرخه حذف شده و تنها غولهای وابسته به رانت باقی میمانند و نتیجه چیزی جز قیمتهای نجومی، کیفیت پایین و حذف تدریجی رقابت نیست.دولت اما مشکلات مدیریتی و کارآمدی شرکتهای بازگشتیافته را توجیه میکند؛ اما سوال اصلی اینجاست که آیا تجربهی شکستخورده ایرانخودرو، درس عبرتی برای خصوصیسازی سایپا نشد؟
واگذاری بدون مزایده شفاف، به معنای واقعی خصوصیسازی نیست، بلکه به معنای انتقال مالکیت از دست دولت به دست صاحبان بزرگ پروندههای اقتصادی است.
تجربه ایرانخودرو، درس عبرتی شد که به نظر میرسد دولت آن را نادیده گرفته است و آنچه در ایرانخودرو رخ داد، نه یک خصوصیسازی واقعی، بلکه یک «تغییر پوشش» بود؛ جایی که بدون برگزاری مزایدههای شفاف و با نقض آرای شورای رقابت، مالکیت به سمت گروههایی رفت که خود بزرگترین صاحب پروندههای اقتصادی هستند.
اکنون با صحبت از خصوصیسازی سایپا، این نگرانی عمیق شده است که قرار نیست شاهد یک بازگشت به رقابت باشیم، بلکه شاهد شکلگیری یک «انحصار » باشیم.
بیشتر بدانید: شرکت کروز سایپا را میخورد؟ بزرگترین بحران صنعت خودرو ایران؟
بیشتر بدانید: واگذاری ایرانخودرو به شرکت کروز؛ آیا تعارض منافع در کمین صنعت خودرو است؟
در این روش، یک نهاد قدرتمند نه تنها در تولید، بلکه در زنجیره تأمین نیز تسلط مییابد و با حذف تدریجی قطعهسازان کوچک و متوسط، تولید را در انحصار خود میگیرد که نتیجهی این بازی، چیزی جز افزایش قیمت نهایی برای مصرفکننده و افت کیفیت محصولات نخواهد بود.
از دیدگاه منتقدان، واگذاری صنایع بدون اصلاح قوانین مالکیت و بدون ایجاد بستری که در آن «رقابت» معنا داشته باشد، تنها به معنای انتقال رانت از دولت به بخش خصوصی متمرکز است بنابراین اگر قرار باشد قوانین زیر پا گذاشته شود و رای شورای رقابت نادیده گرفته شود، خصوصیسازی سایپا به جای «توسعه صنعت»، به «تثبیت انحصار» منجر خواهد شد.
تکرار کابوس ایرانخودرو در سایپا
به نظر می رسد اگر خصوصیسازی سایپا با همان منطق ایرانخودرو و بدون رعایت دقیق اصول شفافیت و حمایت از قطعهسازان کوچک پیش برود، تنها دستاورد دولت، ایجاد یک غول اقتصادی جدید خواهد بود که نه تنها پاسخگوی بازار نیست، بلکه هزینهی سنگین آن را بر دوش مردم خواهد گذاشت.
منبع: تابناک
بیشتر بدانید: افت ۳۴ درصدی فروش خودروسازان در چهار ماه نخست ۱۴۰۵
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
تست قدرت واقعی شاهین CVT روی داینو! | مقایسه شاهین دندهای و اتومات
پارس نوآ سدان جدید پارس خودرو یا ال ۹۰ جدید چگونه است؟
تست و بررسی وحشتناک دنا توربو اسپرت تا حد مرگ
بررسی و تست دنا پلاس توربو اتوماتیک
تست و بررسی تخصصی چانگان CS55 Plus در جاده
رازهای پژو پارس با موتور جدید ؛ تست پرشیا زیر فشار
سیر تا پیاز خودرو شاهین سایپا در تست فنی
تست دنا جوانان با موتور EFP
مقایسه و تست شاهین و تارا : برنده کدامیک است؟
درگ ایرانی با فرانسوی: تست ریرا در برابر پژو ۲۰۰۸ کدام خودرو سریعتر است؟
بهترین راهنمای خرید سمند سورن
تست و بررسی تخصصی چانگان CS55 Plus ؛ در جاده، در دل پیچها
کارخانه هلیکوپترسازی بل و داستان راهاندازی خط تولید آن در ایران
داستان نامگذاری شرکت مزدا و پایه گذار آن که عاشق ایران بود
بهترین راهنمای خرید امویام | X22 معمولی یا پرو؟ یا اصلاً X33 کراس؟
نوشته تکرار کابوس ایرانخودرو در سایپا/ دولت درسهای تلخ گذشته را فراموش کرده است؟ اولین بار در بیت ران. پدیدار شد.
