تشدید فشارهای تورمی، انسداد جریان نقدی و نوسانات پیدرپی ارزی، امروز زنجیرهتامین خودرو را در وضعیتی کمسابقه قرار داده است. در شرایطی که فاصله عمیق میان هزینههای تولید و قیمتهای دستوری به بحران تامین نقدینگی، توقف سرمایهگذاریهای فناورانه و مهاجرت نیروی کار متخصص دامن زده، صنایع وابسته ناچارند بخش عمده توان راهبردی خود را صرفا برای حفظ خطوط عملیاتی و بقا در بازار متمرکز کنند؛ وضعیتی که به نظر میرسد بدون مداخله ساختاری و آزادسازی جریان مالی، تابآوری شبکه تامین را با ریسک روبهرو میسازد.
واقعیتهای تابآوری تولیدکنندگان در مسیر تولید
بابک کریمخان، نایبرئیس اول هیاترئیسه انجمن تخصصی صنایعهمگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو کشور با اشاره به شرایط پیچیده حاکم بر فضای کلان اقتصادی و تولیدی به «دنیایخودرو» گفت: «در محیطی که دائما با مباحث مرتبط با تنشهای منطقهای، نوسانات اقتصادی، عدم تعادل میان عرضه و تقاضا، موانع فرآیند واردات و تورم چشمگیر بهای نهادههای تولید مواجه است، بهصورت طبیعی نمیتوان انتظار داشت که احوال صنعت در وضعیتی ایدهآل باشد.»
وی اضافه کرد: «این چالشها واقعیتی ملموس برای عموم فعالان این حوزه است و اگر شرایط مشابه برای تولیدکنندهای در کشوری با ثبات پایدار اقتصادی تعریف شود، شاید ادامه فعالیت را ناممکن ارزیابی کرده و کارگاه را متوقف کند؛ با این حال بدنه صنعت در کشور ما با پشتکار به کار خود ادامه میدهد.»
این مقام صنفی با اشاره به انطباق تدریجی فعالان تولید با سختیهای پیاپی ادامه داد: «موقعیت ما شبیه به جریانی است که به تدریج در معرض فشارهای فزاینده قرار گرفته و به سختیها خو کرده است؛ بهگونهای که شاید ناظران بیرونی ابعاد این دشواریها را بسیار شدیدتر ببینند، اما فعالان صنعتی به واسطه رویارویی مستمر با موانع، راه پایداری را در پیش گرفتهاند.»
این تولیدکننده قطعات افزود: «بنابراین در شرایط فعلی، بخش عمدهای از زمان و توان مدیران صرف رفع مسائل پیرامونی و کنار زدن دستاندازهای اجرایی میشود و انرژی متمرکز بر تحقیق، نوآوری، توسعه کیفی و تعالی صنعتی تا حدودی تحتالشعاع رسیدگی به امور روزمره و چالشهای اولیه قرار میگیرد.»
تلاش مستمر برای گرهگشایی از موانع تجاری
کریمخان با اشاره به رویکرد حل مساله در رویارویی با محدودیتهای بینالمللی و اداری تصریح کرد: «با تشدید محدودیتها و مسدود شدن برخی مسیرها، تلاش فعالان این بخش معطوف به یافتن راههای جایگزین تجاری و تامین مواد از شیوههای دیگر میشود تا چرخه متوقف نماند.»
نایبرئیس اول هیاترئیسه انجمن تخصصی صنایعهمگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو کشور اضافه کرد: «ماموریت صنعتگر در وضعیت فعلی به گرهگشایی روزانه از پروندههای متعدد تبدیل شده است؛ از مسائل ارزی و مبادلات بانکی گرفته تا پیگیری تعهدات، ساماندهی اسناد دریافتی و تعامل با بانکمرکزی. هیچیک از همکاران بنای قهر یا متوقف ساختن خطوط را ندارند؛ چراکه تجربه سالها کار در این فضا به ما آموخته است که باید صبورانه در میدان باقی بمانیم.»
وی با اشاره به حفظ استواری خطوط با وجود چشماندازهای نهچندان هموار تایید کرد: «هر اندازه چالشها عمیقتر شوند، اراده تولیدکنندگان برای مدیریت مسائل استوارتر میشود و بهرغم تمام شرایطی که میتوانست مجموعههای تولیدی مشابه را دچار وقفه کند، واحدهای داخلی سرپا ماندهاند.»
این مقام صنفی ادامه داد: «در حال حاضر موانع تجاری، نوسانات ارزی و تلاطمهای قیمتی در کنار موضوعاتی چون ناترازیهای حاملهای انرژی وجود دارد و چشمانداز روشنی در کوتاهمدت دیده نمیشود، اما با رویکرد پایداری و پذیرش دشواریها، چرخ کارخانهها همچنان در چرخش است.»
بخش عمدهای از زمان و توان مدیران صرف کنار زدن دستاندازهای اجرایی میشود و انرژی متمرکز بر تحقیق، نوآوری، توسعه کیفی و تعالی صنعتی تا حدودی تحتتاثیر رسیدگی به امور روزمره و چالشهای اولیه قرار میگیرد
تنوع چالشها در آیینه واحدهای تولیدی
نایبرئیس اول هیاترئیسه انجمن تخصصی صنایعهمگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو کشور، با اشاره به تفاوت دغدغههای اصلی هر بنگاه بر پایه نوع وابستگیهای زنجیرهتامین اظهار داشت: «مشکلات جاری برای تمام فعالان صنعتی به یک شکل پدیدار نمیشود؛ شرکتی که طرف اصلی همکاریاش خودروساز دولتی بوده، امروز بیش از هر چیز با تعویق تعهدات مالی و انباشت چکهای برگشتی روبهرو است و تمرکز تمام توان مدیریتیاش بر تسویه این مطالبات برای نجات نقدینگی معطوف شده است.» کریمخان اضافه کرد: «در نقطه مقابل، شرکتی که ماهیت فعالیت آن وابستگی مستقیم به مواداولیه خارجی دارد، با اولویتهایی نظیر نرخ ارز، ثبت سفارش و باز نگهداشتن مجاری وارداتی روبهرو است تا تولیدش با کاهش ظرفیت یا وقفه مواجه نگردد.»
این مقام صنفی، با اشاره به ریزش تقاضا در برخی بخشها به واسطه رشد هزینهها گفت: «بخشی از قطعهسازان به دلیل رشد سرسامآور قیمت تمامشده و کاهش کشش خرید، سهم قابلتوجهی از سفارشها را از دست دادهاند و بهعنوان نمونه با کاهش ۶۰ تا ۷۰ درصدی حجم فروش مواجه شدهاند که این امر تعادل جریان نقدی آنان را مختل کرده است.» وی افزود: «از سوی دیگر، جهش چندبرابری بهای نهادههای تولید موجب شده تا نقدینگی در گردش فعلی پاسخگوی تولید در مقیاسهای پیشین نباشد و درنتیجه این کمبود منابع ریالی، به مانعی جدی برای خرید مواداولیه و پایداری فعالیتها مبدل شود.»
پیچیدگی نقدینگی و فشار بر سرمایه انسانی
کریمخان با اشاره به فرصتسوزیهای ناخواسته ناشی از تاخیر در دریافت مطالبات به «دنیایخودرو» گفت: «کمبود نقدینگی در تعامل با خودروسازان موجب میشود که بنگاه در سررسیدهای تخصیص ارز نتواند ریال لازم را تامین کند؛ درنتیجه پنجرههای ارزشمند تامین اقلام با نرخهای باثباتتر بسته میشود و مدیر صنعتی با بار روانی حاصل از دست رفتن این فرصتهای خرید تنها میماند. این چرخه مالی فشارهای متعددی را به بدنه اجرایی وارد میآورد و تصمیمگیریهای استراتژیک را با اختلال جدی مواجه میسازد.»
وی همچنین با اشاره به دغدغههای معیشتی نیروهای کار و تبعات آن بر بهرهوری تصریح کرد: «کارگری که در ابتدای سال بر مبنای نرخ مصوب حقوق دریافت میکند، با تورم محسوس در ماههای بعد دچار مضیقه جدی میشود و حفظ توان اداره زندگی برای او دشوار خواهد بود.»
این مقام صنفی ادامه داد: «این وضعیت ناخواسته به فرسایش اشتیاق، افت حس تعلق به پروژه و گاه تمایل بهکاهش ساعات کاری یا گرایش به مشاغل جایگزین میانجامد؛ پدیدهای که جذب و ماندگاری نیروی کار متخصص را به چالشی عمیق بدل ساخته و بسیاری از افراد پس از مدتی کوتاه کار را ترک میکنند.»
اکنون موانع تجاری، نوسانات ارزی و تلاطمهای قیمتی در کنار موضوعاتی چون ناترازیهای حاملهای انرژی وجود دارد و چشمانداز روشنی در کوتاهمدت دیده نمیشود اما با رویکرد پایداری و پذیرش دشواریها چرخ کارخانهها همچنان در چرخش است
وابستگی پیوسته ارکان زنجیرهتامین
نایبرئیس اول هیاترئیسه انجمن تخصصی صنایعهمگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو کشور با اشاره به تفاوت بنیادین ساختار قیمتگذاری در صنعت با بازار آزاد تایید کرد: «در بازارهای عمومی، فروشنده کالا را بر اساس مظنه روز معامله کرده و بلافاصله نقدینگی حاصل را جایگزین موجودی میکند؛ اما قطعهساز در نظام قیمتگذاری دورهای خودروسازان گرفتار است و تغییرات 6 ماهه یا سالانه کفاف جهشهای پیدرپی هزینهها را نمیدهد.» کریمخان اضافه کرد: «به همین سبب توان مالی واحدها برای جبران متناسب دستمزدها تحلیل میرود و مطالبات پرسنل انباشته میشود؛ درحالی که مدیر کارخانه نیز در تلاش برای پیدا کردن راهکاری جهت حمایت از کارکنان است.»
این مقام صنفی با اشاره به زنجیرهوار بودن بحرانها از خودروساز تا کارگاههای زیرمجموعه اظهار داشت: «نمیتوان یک عامل را بهصورت منفرد دلیل وضعیت فعلی دانست؛ بلکه مجموعهای از عوامل به هم گره خوردهاند.» وی افزود: «ضعف نقدینگی در شرکتهای خودروساز به قطعهساز منتقل میشود، فشار ناشی از آن به پرسنل و پیمانکاران پاییندستی سرایت میکند و زنجیره با لرزش مواجه میشود. با این حال، تمام تلاش همکاران این است که با انعطافپذیری و تدبیر، ثبات نسبی را حفظ کرده و مسیر تولید را باز نگه دارند.»
تعهد به حفظ سنگر تولید و اشتغال
کریمخان با قدردانی از ایستادگی تولیدکنندگان بخشخصوصی گفت: «همکاران ما صاحب سالها دانش تجربی و توانمندی مدیریتی هستند و مسیرهای بقا و مدیریت زنجیره خود را در فراز و نشیبها آموختهاند؛ بنابراین جز خداقوت و آرزوی سلامتی برای آنان که در این روزگار پرفشار پای کار ایستادهاند، سخنی باقی نمیماند و هدایت کارخانهها در این وضعیت، نیازمند ارادهای ستودنی است که خوشبختانه در میان فعالان این صنعت جریان دارد.»
نایبرئیس اول هیاترئیسه انجمن تخصصی صنایعهمگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو کشور همچنین با اشاره به پیچیدگیهای تعامل با ارکان تصمیمگیرنده اجرایی افزود: «در شرایطی که خود نهادهای مسئول نیز از محدودیتهای کلان و گستردگی فشارهای محیطی گلایهمندند و سیاستها بر محور الزامات دوران اضطرار تنظیم شده، مجال چندانی برای پیشبرد پیشنهادها و برنامههای مشورتی ساختارمند باقی نمیماند.»
وی تاکید کرد: «در بستری که وعدهها بهدلیل دگرگونیهای سریع اقتصادی ضمانت چندانی پیدا نمیکنند، اولویت نهایی ما صرفا حفظ حیات واحدهای تولیدی، صیانت از خطوط فعال کارخانهها و حمایت از خانوادههای متصل به زنجیره صنعتخودرو است تا در سایه همدلی از این مقطع تاریخی عبور کنیم.»
