مهاجرت جنگ باتری‌های EV به دیتاسنترها؛ استراتژی CATL، BYD و پاناسونیک برای فتح بازار انرژی

از رضا مسلمی پور | 1405-03-27 | 6 دقیقه برای مطالعه

در تحولی بزرگ در صنعت ذخیره‌سازهای الکتریکی، تولیدکنندگان باتری خودروهای الکتریکی چین بخش عمده‌ای از خطوط تولید خود را به سمت سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی برای مراکز داده‌های هوش مصنوعی هدایت می‌کنند و در خط مقدم این حرکت، شرکت چینی Contemporary Amperex Technology Co. Limited (CATL) قرار دارد؛ همزمان پاناسونیک با تخصیص 14.9 میلیارد یوآن (معادل 2.20 میلیارد دلار آمریکا) برای احداث خطوط مونتاژ اختصاصی در آمریکای شمالی پاسخ جدی به این رقابت داده است (به‌روزرسانی در 16 ژوئن 2026).

چرا باتری‌سازان خودرو به بازار ذخیره‌سازی مراکز داده وارد می‌شوند

افزایش تقاضا برای ظرفیت‌های محاسباتی و رشد سریع هوش مصنوعی نیاز به منابع برق با پاسخ‌دهی بسیار سریع و قابلیت دشارژ بالا را به‌وجود آورده است. تولیدکنندگان باتری با توجه به مقیاس وسیع تولید، در تلاش‌اند قراردادهای زیرساختی با حاشیه سود بالاتر را به‌دست آورند؛ این رویکرد علاوه بر تمرکز بر بازار مسافری، بازار جدیدی برای استقرار در شبکه‌های برق و مراکز داده ایجاد می‌کند.

داده‌های ردیاب بازار باتری‌های چین نشان می‌دهد که ظرفیت باتری متوسط خودروهای الکتریکی در ماه مه 2026 به 70.0 کیلووات‌ساعت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 37.3 درصد رشد دارد؛ این افزایش ظرفیت تولیدی به شرکت‌ها اجازه می‌دهد از خطوط بزرگ‌تر برای تولید سلول‌های مخصوص ذخیره‌سازی ثابت نیز استفاده کنند.

نمونه‌ای از مقیاس قراردادهای جدید، یک پروژه ذخیره‌سازی برای مرکز داده است که ارزش قرارداد آن بیش از 1.5 میلیارد یوآن معادل 221.88 میلیون دلار آمریکا اعلام شده است؛ مبلغی که نشان می‌دهد قراردادهای زیرساختی می‌توانند به سرعت به درآمدی چندصد میلیون دلاری برای تولیدکنندگان تبدیل شوند.

نیازهای فنی مراکز داده؛ از خودرو تا پاسخ‌دهی با نرخ بالا

مراکز سرور و زیرساخت‌های محاسباتی نیازمند پروفایل‌های دشارژ الکتریکی با شدت بالا هستند تا بتوانند در مقابل نوسانات بار محاسباتی و پیک‌های مصرف برق عکس‌العمل سریع و قابل‌اطمینانی ارائه دهند. این رفتارهای دشارژ که گاهی در فشرده‌ترین لحظات محاسباتی به وقوع می‌پیوندد، با مشخصات سلول‌های به‌کاررفته در خودرو فرق اساسی دارد؛ در خودروها اولویت تعادل بین ظرفیت، چگالی انرژی و ایمنی است، در حالی که در کاربردهای ایستگاهی، نرخ دشارژ بالا (C-rate بالا)، طول عمر چرخه‌ای زیاد و پایداری حرارتی اهمیت بیشتری می‌یابند.

برای پاسخ به این نیاز، تامین‌کنندگان رده دوم خودروسازی و تولیدکنندگان تخصصی باتری، معماری‌های خاص سلولی عرضه کرده‌اند که قادر به تحویل توان فوری بالاتر و تحمل بارهای مکرر با افت ظرفیت کمتر هستند. این نوع سلول‌ها اغلب بهینه‌سازی‌هایی در الکترودها، الکترولیت و ساختار مکانیکی داخلی دارند تا دشارژ‌های پیوسته با جریان بالا را مدیریت کنند.

محصولات رقبا: سلول‌های 85 آمپرساعتی و واحدهای UPS ویژه

در بازار محصولات پرشدت، شرکت REPT BATTERO یک سلول 85 آمپر‌ساعتی معرفی کرده که قادر به دشارژ پیوسته با نرخ 10C است، یعنی این سلول می‌تواند جریان‌ معادل ده برابر ظرفیت اسمی را به‌صورت پیوسته تامین کند که برای ضربات توان لحظه‌ای مراکز داده مناسب است.

رقیب دیگری، Sunwoda، معماری سلولی 85 آمپر‌ساعتی خود را با بهینه‌سازی برای نرخ دشارژ پیوسته 8C عرضه کرده است که همچنان برای کاربردهای ایستگاهی با نیاز به توان بالا مناسب است اما نسبت به 10C بار کاری ملایم‌تری ارائه می‌کند. در عین حال، Eve Energy مجموعه‌ای از واحدهای پشتیبان تغذیه را به‌صورت سلول‌های استوانه‌ای و همچنین پک‌های سیکلوپوش مربع شکل برای کاربرد در یو‌پی‌اس‌ها (UPS) معرفی کرده که برای ترکیب انعطاف‌پذیری مکانیکی و نیازهای حرارتی طراحی شده‌اند.

تفاوت بین این محصولات بیش از اعداد اسمی است: طراحی گرمایی، مدیریت مسیرهای جریان درون پک، ساختار اتصال سلولی و پروتکل‌های کنترل باتری (BMS) در حصول عملکرد مورد انتظار در شرایط دشارژ بالا نقش تعیین‌کننده دارند.

سودا و سدیم: ورود شیمی‌های جایگزین به میدان ایستگاهی

در حالی که توسعه و تجاری‌سازی باتری‌های تمام‌جامد هنوز تا تولید انبوه فاصله دارد، شیمی‌های جایگزین مانند باتری‌های سدیم-یون (sodium-ion) در پلتفرم‌های ثابت کاربرد فوری و عملی پیدا کرده‌اند. CATL اخیراً پک‌های سدیم-یون 300 آمپر‌ساعتی تولید می‌کند که عمر چرخه‌ای 15,000 را اعلام کرده‌اند؛ این عدد نشان‌دهنده پایداری استثنایی برای کاربردهایی است که هزاران بار شارژ و دشارژ مورد نیاز است.

این پک‌های 300 Ah از نظر ابعادی با محفظه‌های استاندارد لیتیمی سازگار طراحی شده‌اند تا از نظر طراحی سیستم و نگاشت مکانیکی، امکان جایگزینی و هم‌پوشانی با خطوط تولید موجود فراهم شود. این سازگاری فیزیکی به کاهش زمان و هزینه توسعه سیستم‌های جدید کمک می‌کند و به تولیدکنندگان اجازه می‌دهد سریع‌تر به بازار زیرساخت وارد شوند.

در این رقابت، BYD در حال احداث یک «قلعه باتری سدیم» است تا در نسل بعدی زیرساخت‌های انرژی نقش غالب داشته باشد؛ تمرکز BYD بر ایجاد ظرفیت تولید، زنجیره تامین و راهکارهای مهندسی برای تسلط بر بازار استیبل-استیشنری قابل‌مشاهده است.

پاسخ پاناسونیک و رقابت در بازار آمریکای شمالی

شرکت ژاپنی پاناسونیک با تخصیص سرمایه 14.9 میلیارد یوآن (معادل 2.20 میلیارد دلار آمریکا) قصد دارد خط تولید مونتاژ اختصاصی برای ذخیره‌سازی در آمریکای شمالی احداث کند تا حضور محلی خود را تقویت کرده و به رقابت با بازیگران محلی بپردازد. این سرمایه‌گذاری نشان می‌دهد حتی بازیگران سنتی ژاپنی نیز به بازار رو به رشد زیرساختی ورود جدی یافته‌اند.

با این وجود، پاناسونیک در برابر رقبای محلی و منطقه‌ای که از اقتصاد مقیاس برخوردارند با موانعی روبه‌رو است؛ نام‌هایی مانند Envision Energy، Hithium و Sungrow از جمله شرکت‌هایی هستند که در تولید و فراهم‌سازی راهکارهای ذخیره‌سازی مقیاس‌پذیر و مقرون‌به‌صرفه پیشتاز شده‌اند و شرایط رقابتی سختی را برای تازه‌واردان یا توسعه‌دهندگان خارجی فراهم می‌آورند.

ادغام اکوسیستم و حلقه‌های تامین پایدار

برای تضمین جریان سفارشات و تثبیت تقاضا، چندین سازنده باتری چینی به سرمایه‌گذاری مستقیم در اپراتورهای مراکز داده و شرکت‌های خدمات انرژی روی آورده‌اند. شرکت‌هایی مانند Ampace، Shuangdeng Group، Highpower Technology و Vision Group نمونه‌هایی از این رویکرد هستند که با طراحی معماری‌های توان سفارشی و سرمایه‌گذاری در زنجیره ارزش، حلقه تقاضا را برای خطوط تولید سلولی بسته و مطمئن می‌کنند.

این هم‌افزایی بین تولیدکنندگان سلول و اپراتورهای مصرف‌کننده منجر به توسعه استانداردهای فنی مشترک، الزامات BMS خاص و پروژه‌های آزمایشی مشترک می‌شود که به نوبه خود سرعت پذیرش فناوری‌های جدید را افزایش می‌دهد و ریسک بازار را کاهش می‌دهد.

نمونه‌های پروژه و اثبات عملیاتی

نمونه‌های اجراشده نشان می‌دهد بازار با شتاب رو به جلو حرکت می‌کند: در اواخر سال 2025، CATL یک نصب 2 گیگاواتی در مقیاس شبکه در جنوب‌غربی چین را به پایان رساند که یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های شبکه‌ای در رده خود محسوب می‌شود. این پروژه نشان می‌دهد توانایی عملیاتی و لجستیکی برای پیاده‌سازی مقیاس‌های بزرگ در دسترس است.

در کنار آن، Vision Group یک پروژه پایلوت خنک‌سازی با غوطه‌وری خودکار را تکمیل کرد که عملکرد مدیریت حرارتی در پک‌های با توان بالا را بهبود می‌بخشد و اتوماسیون عملیات نگهداری را به سطح جدیدی می‌رساند؛ این فناوری‌ها نقش حیاتی در افزایش دوام و کارایی سیستم‌های ذخیره‌سازی ایستگاهی ایفا می‌کنند.

چشم‌انداز بازار تا 2030: افزایش مصرف برق زیرساخت‌ها

تحلیل‌های صنعتی نشان می‌دهد که مصرف برق زیرساخت‌های داده جهانی تا سال 2030 نسبت به پایه سال 2025 دو برابر خواهد شد. این رشد عظیم تقاضا بازار بزرگی برای ذخیره‌سازی‌های با خروجی بالا فراهم می‌آورد و به تولیدکنندگان سلول چینی اطمینان می‌دهد که بازار ایستگاهی می‌تواند محرک اصلی درآمدی در کنار بازار خودرو باشد.

در نتیجه، میدان رقابت از زیر شاسی خودروها به شبکه‌های محاسباتی منتقل شده است؛ رقابتی که در آن نه تنها ظرفیت تولید و قیمت مهم است، بلکه سرعت نوآوری در معماری سلولی، مدیریت حرارتی، قابلیت اطمینان چرخه‌ای و یکپارچگی در سطح سیستم نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

جمع‌بندی استراتژیک برای بازیگران بازار

برای تولیدکنندگان باتری، فرصت حاضر یک شانس استراتژیک برای چندوجهی کردن کسب‌وکار است؛ ترکیب تولید انبوه برای خودرو، توسعه شیمی‌های جایگزین مثل سدیم-یون و ورود به قراردادهای بلندمدت شبکه می‌تواند جریان درآمدی پایداری ایجاد کند. برای اپراتورهای مراکز داده و توسعه‌دهندگان شبکه نیز، دسترسی به سلول‌های با نرخ دشارژ بالا و عمر چرخه‌ای بلندمدت به کاهش هزینه کل مالکیت و افزایش قابلیت اطمینان خدمات منتهی خواهد شد.

در پایان، حرکت کنونی به سوی ذخیره‌سازی ثابت نه یک گذر موقت، بلکه یک بازآرایی ساختاری در زنجیره ارزش انرژی و باتری است که تا سال 2030 و فراتر از آن شکل بازارهای انرژی و محاسبات را تعیین خواهد کرد.

تازه‌ترین اخبار، مقالات و ویدئوهای تخصصی دنیای خودرو را در کانال تلگرام، اینستاگرام، روبیکا، بله و ایتا چرخان دنبال کنید.

مقالات مرتبط

• طرح جدید BYD برای مدیریت حرارت باتری: مسیریابی GPS بهینه‌سازی دما، کارایی و تولید باتری را افزایش می‌دهد
• معرفی دکمه مغناطیسی BYD Smart Button در رونمایی امشب Great Tang!
• رونمایی Exeed EX6 پلاگین‌هیبریدی: فیس‌لیفت Omoda 9 با طراحی Perpetua و برنامه عرضه جهانی

درباره نویسنده

رضا مسلمی پور

دیدگاه‌ خود را بنویسید لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اینجا بنویسید…

نام

ایمیل

وبگاه

Δ