در شرایطی که بخش بزرگی از صنایع کشور همچنان با پیامدهای فشار تحریمها و جنگ رمضان دستوپنجه نرم میکنند، انتظار میرفت سیاستگزاریها در جهت کاهش موانع تولید و ایجاد ثبات برای فعالان اقتصادی باشد. با این حال، مجموعه تصمیمات اخیر وزارت صمت در حوزه خودرو، بهویژه تغییرات پیدرپی در مقررات و ضوابط، نگرانیهای تازهای را برای خودروسازان و سرمایهگذاران این صنعت ایجاد کرده است. وزارت صمت پس از طرح محدودیتهای ارزی بر مبنای میزان داخلیسازی، اکنون موضوع کاهش تعرفه واردات خودروهای کامل (CBU) و همزمان افزایش تعرفه قطعات منفصله (CKD) را مطرح کرده؛ تصمیمی که از نگاه بسیاری از فعالان صنعت، نیازمند بررسی دقیقتر آثار اقتصادی و صنعتی آن است.
هرچند برخی مدیران و تصمیمسازانی که در شکلگیری این سیاستها نقش داشتند، دیگر در وزارت صمت حضور ندارند، اما بهنظر میرسد بخشی از همان رویکرد همچنان ادامه یافته است. از این رو، انتظار میرود مسئولان، پیش از آنکه تبعات این تصمیمات گستردهتر شود، بهویژه در شرایط حساس کنونی، با بازنگری در سیاستها از بروز آسیبهای بیشتر جلوگیری کنند. افزایش تعرفه قطعات CKD در کنار کاهش تعرفه واردات خودروهای کامل، از دید بسیاری از کارشناسان به معنای تغییر جهت حمایتها از تولید به سمت واردات است. این درحالی است که همین وزارتخانه در سال ۱۳۹۷ واردکنندگان را به سمت تولید و مونتاژ داخلی هدایت کرد و شرکتها نیز با صرف هزینههای قابل توجه، سرمایهگذاری گستردهای در ایجاد خطوط تولید، توسعه شبکه قطعهسازی و افزایش اشتغال انجام دادند. اکنون تغییر این سیاستها میتواند تعادل میان تولید و واردات را بر هم زده و انگیزه سرمایهگذاری در بخش تولید را کاهش دهد.
ابعاد اشتغالزایی نیز در این میان قابل توجه است. برآوردها نشان میدهد تولید هر یک هزار دستگاه خودرو، بهطور مستقیم برای بیش از ۳۰۰ نفر فرصت شغلی ایجاد میکند؛ درحالی که واردات همین تعداد خودرو کمتر از ۱۰۰ شغل مستقیم بههمراه دارد. بنابراین، هرگونه سیاستی که هزینه تولید را افزایش داده یا مزیت واردات را تقویت کند، تنها بهکاهش سرمایهگذاری و حذف برخی محصولات از بازار محدود نمیشود، بلکه میتواند اشتغال مستقیم و غیرمستقیم این صنعت را نیز تحتتاثیر قرار داده و حتی زمینه تعدیل نیرو را فراهم کند.
از سوی دیگر، تولیدکنندگان داخلی برای عرضه محصولات خود با الزامات متعددی، از جمله تامین ارز، افزایش داخلیسازی، دریافت مجوزهای COP و رعایت استانداردهای EMARK مواجه هستند؛ درحالی که، خودروهای وارداتی با اتکا به استانداردهایی مانند GSO یا CCC امکان ورود به بازار را پیدا میکنند. این تفاوت در الزامات، این پرسش را مطرح میکند که آیا سیاستهای جدید، شرایط رقابت را بهنفع واردات تغییر نداده و انگیزه تولید و اشتغال را تضعیف نخواهد کرد؟
صنعتخودرو بیش از هر زمان دیگری به ثبات، پیشبینیپذیری و سیاستگزاری منسجم نیاز دارد. تصمیماتی که بهصورت مکرر تغییر میکنند، برنامهریزی بلندمدت شرکتها را با مشکل مواجه کرده و آینده سرمایهگذاری در این صنعت را با ابهام روبهرو میسازند. از این رو، ضروری است وزارت صمت با ارزیابی دقیق آثار اقتصادی و اجتماعی این سیاستها، میان تولید و واردات تعادلی پایدار برقرار کند؛ تعادلی که در کنار حمایت از رقابت سالم، فرصت مناسب برای سرمایهگذاری، اشتغال و توسعه تولید داخلی را نیز فراهم کرده و حفظ کند.
خودرو در بازار ارزان شد
خودروهای داخلی روز گذشته افت بهای ۵ تا ۶۰ میلیونتومان را تجربه کردند. جایی که شاهین اتومات پلاس (۱۴۰۵) با ۶۰ میلیونتومان کاهش ۲ میلیارد و ۵۳۰ میلیونتومان، پژو ۲۰۷ اتومات (۱۴۰۵) با ۴۵ میلیونتومان کاهش ۲ میلیارد و ۳۲۵ میلیونتومان، دنا اتومات آپشنال (۱۴۰۵) با ۳۵ میلیونتومان کاهش ۲ میلیارد و ۶۱۰ میلیونتومان، شاهین (سانروف و ESP) (۱۴۰۵) با ۲۵ میلیونتومان کاهش یکمیلیارد و ۹۶۵ میلیونتومان و رانا پلاس ارتقا (۸۵ گانه) (۱۴۰۵) با ۱۰ میلیونتومان کاهش یکمیلیارد و ۵۹۵ میلیونتومان اعلام قیمت شدند.
از طرفی خودروهای مونتاژی افت بهای ۵۰ تا ۲۰۰ میلیونتومان را تجربه کردند. جایی که ارزش لوکانو L۷ (۱۴۰۵) با ۲۰۰ میلیونتومان کاهش به ۶ میلیارد و ۲۰۰ میلیونتومان، ریسپکت پرایم تیپ ۲ نیوفیس (۱۴۰۵) با ۱۵۰ میلیونتومان کاهش به ۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیونتومان، فیدلیتی الیت تیپ یک پنج نفره (۱۴۰۵) با ۱۰۰ میلیونتومان کاهش به ۴ میلیارد و ۸۰۰ میلیونتومان، لاماری ایما (۱۴۰۵) با ۵۰ میلیونتومان کاهش به ۵ میلیارد و ۳۰۰ میلیونتومان و کیامسی ایگل ۱.۵ لیتر (۱۴۰۵) با ۵۰ میلیونتومان کاهش به ۲ میلیارد و ۴۵۰ میلیونتومان رسید.
همچنین در میان خودروهای وارداتی نیز شاهد افت بهای ۵۰ تا ۴۰۰ میلیونتومان بودیم. جایی که فولکس ID Unix اولترا (۲۰۲۵) با ۴۰۰ میلیونتومان کاهش ۸ میلیارد و ۸۰۰ میلیونتومان، هیوندای توسان L (۲۰۲۵) با ۳۰۰ میلیونتومان کاهش ۸ میلیارد و ۵۰۰ میلیونتومان، فولکس تیراک ۱.۵ لیتر توربو (۲۰۲۵) با ۲۰۰ میلیونتومان کاهش ۷ میلیارد و ۶۰۰ میلیونتومان و کیا EV۵ تیپ ۷۲۰ (۲۰۲۵) با ۱۰۰ میلیونتومان کاهش ۸ میلیارد و ۸۰۰ میلیونتومان ارزشگذاری شدند.
